Dominik Kaznowski

Toczy się ostatnio dyskusja (albo raczej monolog wydawców) dotycząca powrotu do koncepcji płacenia przez użytkowników za dostęp do treści na stronach internetowych gazet. Wydaje mi się, że już to kiedyś słyszałem. I to co najmniej kilka razy. Osobiście uważam to za co najmniej chybiony pomysł, choć pojawiają również bardziej radykalne głosy oceniające ten potencjalny ruch jako samobójstwo prasy. Dlaczego?

Ano z kilku powodów, po pierwsze:

Płatny kontent to zupełnie inny biznes, niż ten który do tej pory próbowali (z trudem, bo w relacji do portali internetowych i serwisów tematycznych późno zaczęli) robić w sieci wydawcy – czyli sprzedawać reklamę na swoich stronach.

Biznes b2c w sieci rządzi się jednak zupełnie innymi prawami niż ten w kiosku. Jednym z aspektów tej „inności” jest założenie, że ludzie regularnie kupują gazety. Oczywiście nakład dzienników czy magazynów oscyluje wokół tej samej liczby (ostatnio z tendencją spadkową – i według wydawców „winę” za to ponosi właśnie „internet” w którym treści są bezpłatne – ergo „kradzione”), ale tak naprawdę znaczna część czytelników kupuje tytuł w konkretnym (czytaj: jednorazowym) celu lub z konkretnego powodu (np. temat na okładce, etc.). Jednym słowem - grupa czytelników podlega w znacznym stopniu fluktuacji.

Dlatego moim zdaniem jeśli mówimy o płatnym contencie trzeba potencjalnych klientów tego systemu szukać w dwóch miejscach:

1. Obecni prenumeratorzy (hevy userzy gazet i magazynów) , którzy stanowią niestety wielokrotnie mniejszą grupę niż obecne całościowe czytelnictwo tytułu. Będą oni zapewne skłonni płacić za dotychczasowe treści w formie elektronicznej (z zastrzeżeniem jednak, że nie w 100 proc. – niewątpliwie część z nich w dalszym ciągu pozostanie przy papierze ze względów sentymentalnych lub emocjonalnych).

2. Grupa kupująca dotychczas prasę „sporadycznie” – będzie również „sporadycznie” kupować kontent online.

Co tak naprawdę stanowi zagrożenie dla płatnego modelu dystrybucji treści? Cóż, wystarczy spojrzeć na dzienniki i magazyny – publikują one bardzo zbliżone do siebie treści. Każdego dnia gazety relacjonują przecież te same wydarzenia – bo zawsze właśnie taka była ich rola. Tytuły otwarcia mogą się różnić pomiędzy sobą, ale zawartość „newsowa” pozostaje niemal taka sama. Zatem jeśli konsument będzie maił kupować treści w sieci (co samo w sobie nie jest niemożliwe), to będzie to robił raczej w jednym miejscu (po co płacić za te same „newsy” w kilu miejscach?).

Oznacza to dla potencjalnego rynku dystrybucji treści w sieci model qasimonopolistyczny – szansę utrzymania się na nim ma jeden góra dwóch graczy w kategorii. No, a co z innymi tytułami?
Właśnie. Pozostali gracze, którzy za późno zorientują się w sytuacji nie będą w stanie zbudować na tyle dużej bazy płacących użytkowników, aby miało to sens biznesowy. Mogą (i zapewne pójdą) drogą monetyzacji przez reklamę (dotychczasowa praktyka), co oznacza, że te same newsy będą darmowe gdzie indziej.

W moim odczuci jedynym wyjściem, choć mało realistycznym, jest solidarność wydawców, co w polskich warunkach jest zapewne jeszcze trudniejsze (oraz jak wspomniałem powyżej nie gwarantuje przetrwania wszystkim tytułom).
Pozostają jeszcze tak zwane opinie, ale ile osób będzie chciało płacić za dostęp do nich (ile osób kupuje dzisiaj z tego powodu gazety?)? Dziennikarze i publicyści musieliby przestać pojawiać się jako komentatorzy w telewizji – bo przecież tam również jest darowy do nich dostęp, itd.